Sıra Gecesi Şanlıurfa

Sıra Gecesi Şanlıurfa

Güney Doğu gezimde Sıra gecesi için Şanlıurfa’ya geçmiştim. Kültürel turizmin eğlenceleri arasına girmiş olan sıra gecesi Şanlıurfa kültürünü anlatayım.

Sıra gecesi Şanlıurfa‘da kültürel bir buluşma iken, günümüzde kültür turizmin eğlencesi haline gelmiş.

Sıra gecesi Şanlıurfa, şanlıurfa gezilecek yerler

Yöresel Kültürün Turizme Gömülmesi;

Şanlıurfa sadece peygamberler şehri değil aynı zamanda kültür ve medeniyetler şehridir. Sıra gecesi aslında günümüzde uygulandığı gibi eğlence amaçlı yapılmış bir gelenek değilmiş. Biraz araştırdığımda ise aslında 700 yıllık bir kültürün gelecek nesillere aktarım aracıymış. Ve hala Urfalıların kendi aralarında sürdürdüğü bir gelenek.

Öncelikle Turizm için yapılan sıra gecesinde ki yöresel lezzetleri, eğlenceyi ve yaşadıklarımı anlatayım sizlere. Sonrada gerçek sıra gecesi kültüründen bahsedeyim.



Sıra gecesi Şanlıurfa kültürel eğlencesi;

Ne de güzel eğlenmiştik sıra gecesinde. Güney Doğuya gittiğimde merak ettiklerimin en başında geliyordu. Ve sıra gelmişti sıra gecesine. Grubumuzda ki Yurdaer Kızıltaş amca ile (kankim olur) yan yana oturmuştuk. Bir köşede sazlı sözlü gurup yöresel Türkü ve ezgileriyle ruhumuza işlerken, ortada bölgenin çiğ köfte yoğurma şampiyonunun köfte ile mücadelesi vardı. Eski bir Şanlıurfa konağıydı burası. Alt katta genişçe bir salonda yaklaşık 35 kişinin, yer masalarının ardında, duvar önlerine minderlere oturduğumuz otantik ve kültürel bir mekandı. Ayakkabılarınızla giremiyorsunuz tabi ki.

sıra-gecesi-eğlencesi

Yöresel sanatçıların yöresel türküleriyle eğlenmeye hoşça vakit geçirmeye gelmiştik. Ve de öyle oldu.

Sıra gecesi Şanlıurfa’nın yöresel kahvesi Mırra ve kültürü;

Bağırdaş kurarak oturduğumuz  yer masalarında kuru yemişler vardı. İlk ikram olarak acılı lezzetlerin diyarı olan Urfa da mırra denilen acı kahve ikram edildi. Kültürel bu kahvenin ikram edilişinden içmesine kadar, bir dizi kuralları vardı. Buranın yabancısı olduğumuz için kurallara uymasak da hoşgörülü ev sahipleri öğretiyorlardı. Siz siz olun minik fincanda ikram edilen mırrayı başınızda içmenizi bekleyen kişinin eline geri verin. Masaya sakın bırakmayın. Her masaya bıraktığınızda tekrar doldurup veriyorlar ve içmek zorundasınız. Taki doğrusunu yapana kadar. Biliniz ki Mırra da ard arda defalarca içilecek gibi değil.

mırra'nın yapılışı

Sıra gecesi Şanlıurfa eğlencesi ve ikramları;

Eğlencenin devam ettiği sıra gecesinde halaylar çekilip davullarda çalmaya devam ediyor.  Az önce önümüzde yoğurulan çiğ köfteler ikram ediliyor. Sonra yine buraya özel tatlıları olan Şıllık tatlısı getirildi. Akıtma hamur ile yapılan tatlının içerisine bolca ceviz ile şerbetleniyor. Güzel diyebilirim.   Akşam 8 gibi başlayıp 11 gibi bitiyor. Alkol yok tabiî ki. Eğelenceli sazlı sözlü, yöresel lezzetli bir akşamdı.



Sıra gecesi Şanlıurfa fiyatları 2019;

Fiyatları kişi başı 70 ila 120 tl. gibi. Amaç eğlenmekse değiyor. 

Sıra gecesi Şanlıurfa’daki 700 yıllık kültürün gerçek yüzü;

Sıra geceleri kültüründe yardımlaşma, dayanışma, dini, siyasi, kültürel sohbetlerin yöresel ezgilerle yapılarak gençlere aktarıldığı gecelermiş aslında. Ahilik kültüründen gelen sıra geceleri ise Moğol istilasından sonra buraya gelen Türk boyları Ahi Evran gibi  Türk liderlerin eşliğinde ahilik teşkilatını kurmuşlar. Toplumun el sanatlarının gelecek nesillere aktarılması için eğitimler verilmeye başlanmış. Oldukça zor olan bu eğitimler sonucu dinlenmek ve adabı muhaşare gibi kuralları eğitim ile vermek üzere sıra geceleri adı altında toplanmaya başlamışlar. Eşitliğin sağlanması için ise evlerinde veya belirli mekanlar da gece düzenlerler. Bir ahilik geleneği olan sıra gecesi yaklaşık 700 yıllık bir geleneğin devamı olarak Şanlıurfa’da hala yaşatılıyor.

sıra-gecesi-çiğ-köfte

Sıra gecesi kuralları ve adabı;

Sıra gecesi Şanlıurfa’nın simgesi haline gelmiş ve özellikle uzun gecelerinin eğlenceli bir şekilde değerlendiriliyormuş. Misafirler ev sahibi tarafından kapıda karşılanır. Geleneklere göre sıra geceleri içerisinde birçok kurallar vardır. Öncelikle sıra başkanı ve yardımcısı seçilir. Hatta bu kurallara uymayanlar cezalandırılır. Halk arasında sıra gezmesi de denen bu eğlenceli toplantılarda ihtiyaç sahipleri için para toplanır. Sıra gecesi Şanlıurfa’da yardımlaşma, dayanışma ve kültürlerinin devam ettirilmesi için yapılır. Yöresel müziklerle eğlenilen gecelerde gençler de bu müzikleri öğrenirler ve geleneği sürdürürler. Bazı sıra gecelerinde müzik yerine kültürel ve dini sohbetler de yapılır.

sıra-gecesi-turluyorum.net

Yanımdaki kankim olur. Yurdaer Kızıltaş. Nemrut Dağı’nda tanışmış ve Güneydoğu’yu birlikte gezmiştik. Halen görüşüyoruz.

Şair Hulusi Öcal.. ne güzelde anlatmış sıra gecelerinin  ruhunu.

Sohpet özlü tatlıdır, muhabbet kanatlıdır

Herkes daha mutludur sıra gecesinde,

Olgunlaşmaktayken ham, durulur sevinçle gam.

Tefekkür eder adam sıra gecelerinde.

Sevgi tevazu vakar dostluk gül reyhan kokar,

Gözler gönüle bakar sıra gecesinde,

Fırat için ağlanır, Harran suya bağların.

Kurtuluşlar sağlanır sıra gecelerinde,

Söz Kuran’dan açılır, inci mercan saçılır,

Lebbek ile uçulur sıra gecelerinde.

Başarıyı, sürü, hoşgörüyü,

huzuru gezip bulduk hızırı sıra gecelerinde demiş

Şanlıurfa Sıra Gecesinde ikram edilen Mırra nasıl yapılır?

Sıra gecesinde bir yandan çiğköfte yoğurulurken yapılan ilk ikram acı kahvedir. Mırra denilen kahve çekirdeklerinin kavrulan ve tanelerin iri çekilmiş hali ile Güm Güm denilen cezveye konulur. Kayanatıldıktan sonra başka bir cezveye süzülür.  Hel denen bir bitki tohumu da eklenerek dinlendirilir. (demlenmesi sağlanır)

Bu bölgenin lezzetleri acı, dilleri tatlı dır insanların.



İşte meşhur çiğ köftesi. İyi çiğ köfte yoğurmak sanattır Şanlıurfa’da.

Sıra gecesinde yemek olarak çiğ köfte yapılır. Sıra’da sohbet veya müzik faslı biterken, çiğ köfteyi yoğuracak kişi kalkar ve yardımcı olacak kişiyle birlikte, daha önce bulguru, eti, isotu ve diğer malzemeleri hazırlanmış olarak, odaya geçerek çiğ köfteyi yoğurmaya başlar. Burada iyi köfte yoğurmak bir meziyettir. Sıra’ya her gelen kişi köfte yoğuramaz. Çiğ köftenin yapılışı kadar, malzemelerin de kalitesi önemlidir.

çiğköfte-urfa-sıra-gecesi

Çiğ köftenin Doğuşu İle İlgili Efsane:

Efsaneye göre Hz. İbrahim Şanlıurfa’da doğmuş, yaşamış ve Nemrud tarafından ateşe atılmıştır. Allah’ın emri ile ateş su olmuş, Hz. İbrahim’i yakmamıştır. Çiğ köftenin doğuş hikayesi, Hz. İbrahim dönemine dayandığı sylenir. Hz. İbrahim, devrin kralı Nemrud’un putlarını kırarak, Allah’ın varlığına inanmaya davet edince, Nemrud öfkelenir ve Hz. İbrahim’in ateşe atılmasını emreder. Yöredeki bütün odunlar toplanır. Nemrud, evlerde ateş yakmayı da yasaklar. İşte bugünlerde, Şanlıurfa’lı bir avcı, avladığı ceylanı, eve getirerek hanımından yemek yapmasını ister. Tüm odunlar toplandığından, kadın, çocuklarının aç kalmaması için, ceylanın budundan yağsız et çıkararak bir taş üzerinde, başka bir taşla eti döverek ezmeye başlar. Sonra ezilmiş eti bulgur, biber ve tuzla karıştırarak yoğurur. Bahçesinden topladığı yeşil soğan ve maydanozla karıştırarak sofraya getirir. Böylece “çiğ köfte” meydana gelir.

Sıra gecesi ikram edilen tatlılar;

Sıra gecesinde en güzel tatlılardan biri “şıllık” ve “katmer” tatlısıdır. Her iki tatlının yapılışı zahmetli ve ustalık ister.



Sıra gecelerinde ikram edilen diğer geleneksel yemek ve içecekler:

-Yumurtalı köfte, -Yağlı köfte, -Kıyma, -Bostana, -Zeytin bostanası, -Pirpirim(semizotu) bostanası, -Koruk salatası, -Çoban salatası, -Kadayıf, -Burma, -Hırtlevik, -Palıza, -Meyve, -Ayran

Sıra gecesi Şanlıurfa’da ikram edilecek yiyecek ve içecekler sıra grubunda ki kişilerin kıdem seviyelerine, maddi durumlarına göre önceden belirlenir. Her sırada, daha önceden belirlenen yiyecek ve içecekler ikram edilir. Bunların dışında ikram olursa ev sahibi kurallara aykırı davranmış olduğu için ceza uygulanır.

Sıra gecesi kültürü günümüzde sadece eğlence amaçlı  düzenlense de, 700 yıllık kültürünün olduğunu ve Şanlıurfa halkı içinde kültürlerini devam ettirdiklerini  görüyoruz.

İlginizi Çekebilir

0 Yorum

Yorum Yap

TANITIM

Kategoriler